Przemoc w Rodzinie

Przemoc w rodzinie, lub przemoc domowa, występuje wtedy, gdy członek rodziny - mąż, żona lub partner - próbuje zdominować drugą osobę czyli partnera, dzieci, rodziców, dziadków, teściów, w sposób fizyczny, psychiczny lub moralny, wykorzystując w tym celu swoją przewagę fizyczną, stosując szantaż, groźby.

Ustawa o Przeciwdziałaniu Przemocy w Rodzinie mówi, że "przemoc w rodzinie to jednorazowe albo powtarzające się umyślnie działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste członków rodziny (tj. osób wspólnie zamieszkujących lub gospodarujących), w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą. "

Jeśli mamy do czynienia z wyraźną formą przemocy (z obszaru przemocy fizycznej, seksualnej), wtedy o wiele łatwiej ją zdefiniować i próbować szukać rozwiązania. Jednak przemoc dotyczy również wielu sytuacji, które nie są tak jednoznaczne, czy mogą wydawać się uzasadnione - w tym miejscu poruszamy się w obszarze przemocy psychicznej oraz zaniedbania.

Warto Zwrócić Uwagę na to, że Przemoc w Rodzinie Stosowana jest w Sposób:

  • celowy – sprawca działa z zamiarem kontrolowania i podporządkowania sobie ofiary,
  • nierównomierny – sprawca posiada fizyczną lub psychiczną przewagę nad ofiarą,
  • naruszający prawa i dobra osobiste – wykorzystując przewagę siły, sprawca narusza prawo do nietykalności fizycznej ofiary, szacunku, godności,
  • powodujący cierpienie i ból – poprzez narażenie zdrowia i życia ofiary na poważne szkody. Doświadczanie bólu i cierpienia sprawia, że ofiara ma mniejszą zdolność do samoobrony.
Wiele ofiar przemocy stosuje mechanizm zaprzeczania w celu ochrony przed uświadomieniem sobie powagi i konsekwencji sytuacji, w jakiej się znajdują. Często jednorazowe lub kilkurazowe zachowania przemocowe traktują w sposób pobłażliwy, mając nadzieję, że ulegną one poprawie, doświadczając w ten sposób cierpienia przez długie lata, zanim zdecydują się pomóc sobie i swoim bliskim.


Przemoc w Rodzinie - Rodzaje i Objawy

Przemoc Fizyczna

  • szturchanie, popychanie, bicie, okaleczanie ofiary,
  • aktywna gestykulacja, niszczenie rzeczy ofiary, trzaskanie drzwiami, tłuczenie przedmiotów, walenie w ściany, wyrzucanie rzeczy,
  • zamykanie ofiary na klucz w domu, w pokoju,
  • zabieranie rzeczy, ograniczanie możliwości korzystania ze sprzętów domowych, telefonu, samochodu,
  • inne akty bezpośredniej, pośredniej i biernej agresji, które są celowe i sprawiają ofierze ból,

Przemoc Psychiczna

  • destruktywna krytyka i słowne ubliżanie – krzyki, drwiny, oskarżenia, wyzwiska, werbalne groźby,
  • taktyka nacisków – dąsanie się, grożenie zabraniem pieniędzy, wyłączeniem telefonu, zabraniem samochodu, popełnieniem samobójstwa, zabraniem dzieci, złożeniem skargi do instytucji socjalnych,
  • brak szacunku – ciągłe upokarzanie ofiary przy innych, brak udzielania odpowiedzi na pytania ofiary, zabieranie pieniędzy bez pytania, odmowa pomocy przy dzieciach czy pracach domowych,
  • nadużycie zaufania – kłamstwa, okazywanie zazdrości, zdradzanie, niedotrzymywanie obietnic  i wspólnych uzgodnień,
  • izolowanie – podsłuchiwanie lub blokowanie rozmów telefonicznych, mówienie dokąd wolno i dokąd nie wolno chodzić ofierze, uniemożliwianie ofierze kontaktów z przyjaciółmi i rodziną,
  • nękanie – śledzenie i sprawdzanie ofiary, otwieranie listów, ustawiczne sprawdzanie z kim ofiara się kontaktuje, zawstydzanie ofiary przed innymi,
  • groźby – wykorzystywanie przewagi fizycznej do zastraszenia ofiary, grożenie zabiciem lub skrzywdzeniem ofiary albo dzieci,
  • wypieranie się – zaprzeczenie zarzutom złego traktowania, wmawianie ofierze że sama ponosi winę za złe traktowanie, okazywanie ofierze dobroci i cierpliwości przy innych ludziach, płacz i błaganie ofiary o przebaczenie, przyrzekanie że to już więcej się nie zdarzy.
Przemoc Seksualna również wobec Dzieci
  • gwałcenie, czyli zmuszanie siłą, groźbą czy zastraszaniem do współżycia płciowego w momencie, gdy ofiara nie wyraża zgody na współżycie, upokarzające traktowanie z powodu orientacji seksualnej, sadyzm w pożyciu, wyśmiewanie wyglądu ciała, krytyka zachowań seksualnych, zmuszanie do seksu z osobami trzecimi,
  • molestowanie, czyli takie zachowanie o charakterze seksualnym, które narusza godność danej osoby, nie jest akceptowane społecznie i jest sprzeczne z normami społecznymi.

Przemoc Ekonomiczna

  • okradanie,
  • zabieranie pieniędzy,
  • niełożenie na utrzymanie, 
  • uniemożliwianie podjęcia pracy zarobkowej, 
  • niezaspokajanie podstawowych materialnych potrzeb rodziny, 
  • szantażowanie, 
  • zaciąganie długów i kredytów bez zgody współmałżonka, 
  • zmuszanie do pożyczek, 
  • uniemożliwianie korzystania z pomieszczeń niezbędnych do zaspakajania potrzeb (kuchnia, łazienka) itp.,
  • całkowita zależność finansowa od partnera, 
  • niezaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, 
  • bieda, znalezienie się bez środków do życia.

Zaniedbanie Dzieci i Osób Starszych

  • niewłaściwe żywienie – niedożywianie lub przekarmianie dziecka, osoby starszej, niepełnosprawnej prowadzące do problemów zdrowotnych,
  • zaniedbanie higieny osobistej – pozostawienie dziecka, osoby starszej, niepełnosprawnej brudnej, nieuczesanej, nieogolonej, brak dbałości o czysty, kompletny i stosowny do warunków pogodowych strój, świeżą pościel, zadbane pomieszczenie mieszkalne,
  • izolacja – pozbawienie osoby możliwości kontaktów z innymi ludźmi przez zamykanie jej w domu, utrudnianie kontaktów z dalszą rodziną, środowiskiem sąsiedzkim,
  • brak kontroli i pozostawianie bez należytej opieki przez dłuższy czas, brak zainteresowania gdzie dziecko lub osoba starsza, niepełnosprawna jest i co robi, zwłaszcza w godzinach wieczornych i nocnych,
  • zaniedbania stanu zdrowia – niedotrzymanie terminów szczepień, wizyt, niewłaściwe podawanie leków bądź nie podawanie ich wcale, niezgłaszanie problemów zdrowotnych zagrażające trwale zdrowiu lub życiu, niestosowanie się do zaleceń lekarza w opiece nad chorym członkiem rodziny,
  • brak zainteresowania realizacją przez dziecko obowiązku szkolnego, wynikami w nauce, zachowaniem w szkole,
  • nieodpowiednie reagowanie na potrzeby emocjonalne lub całkowity chłód emocjonalny,
  • porzucenie dziecka.

Przyczyny zaniedbywania dzieci to najczęściej:

Zachowania związane z zaniedbywaniem dzieci mogą być transmitowane międzypokoleniowo. Zaniedbywanie wywołuje u dzieci m.in. zaburzenia przywiązania, co ogranicza rozwój mózgu – dziecko nie skupia się na swoim rozwoju, a na przetrwaniu. Dzieci zaniedbywane mają problemy z nawiązywaniem więzi.


Znamienne w opisanych sytuacjach jest to, że najczęściej występują one w domu lub w miejscach, gdzie nikt z zewnątrz nie może potwierdzić, że był ich świadkiem. Dlatego ofiary nie zgłaszają się po pomoc, ponieważ boją się, że nikt im nie uwierzy, zwłaszcza gdy sprawca w sytuacjach publicznych zachowuje się w sposób normalny lub sprawia wrażenie bardzo otwartego, sympatycznego i pomocnego człowieka.

Ofiarami przemocy w rodzinie są zarówno kobiety, w przeważającej większości, jak i mężczyźni oraz dzieci. Często przemoc wiąże się z niskim statutem społecznym, trudną sytuacją materialną oraz uzależnieniem od alkoholu czy narkotyków. Coraz liczniejsze są przypadki przemocy w rodzinach o wysokim standardzie materialnym i pozycji społecznej.

Pomoc osobie w sytuacji przemocy domowej sprowadza się zwykle do zabezpieczenia fizycznego lub materialnego ofiary. Wydaje się to najskuteczniejszym sposobem na zmianę dotychczasowego funkcjonowania. Jednak nieprzepracowane skutki psychiczne tak urazowej sytuacji często towarzyszą osobie przez  bardzo długi czas, ograniczając jej ułożenie sobie życia według nowych zasad.

Przemoc w rodzinie jest bardzo trudnym doświadczeniem, które rzutuje na wszystkie sfery życia osoby, która ją przeżywa, a także jej dzieci oraz innych członków rodziny. Jej skutki są dotkliwe przez długi czas, a nieświadome zachowania z nią związane mogą być przekazywane kolejnemu pokoleniu, które również może doświadczać podobnych traumatycznych przeżyć.

..........................................................................................................................................................................

Jeśli na podstawie wyżej opisanych objawów rozpoznajesz u siebie lub u bliskiej osoby cechy stosowania przemocy, jeśli jesteś ofiarą lub sprawcą przemocowych sytuacji - umów się na konsultację, postaram się jak najlepiej pomóc Ci uporządkować to, co na tym etapie zawiłe i trudne.

Top: przemoc w rodzinie