Osobowość Unikająca Leczenie i Objawy - Osobowość Lękliwa

Zdjęcie
Dodano dnia 28.09.2015

Osobowość unikająca (lękliwa) na pierwszy rzut oka może być kojarzona z osobowością schizoidalną lub fobią społeczną, gdyż te trzy zaburzenia łączy dość znaczący objaw, czyli unikanie kontaktów społecznych. W przypadku osobowości unikającej mamy do czynienia z cierpieniem spowodowanym trudnościami w nawiązywaniu relacji, pomimo chęci i pragnienia bycia blisko innych ludzi oraz niskie poczucie własnej wartości. W przypadku schizoidalnego zaburzenia osobowości nie występuje cierpienie związane z ograniczeniem kontaktów, natomiast w przypadku fobii społecznej mamy do czynienia z silnym lękiem występującym w sytuacjach społecznych w połączeniu z objawami somatycznymi.


Objawy Osobowości Unikającej

Kryteria Diagnostyczne ICD-10

Światowa Organizacja Zdrowia umieszcza osobowość unikającą pod numerem F.60.6 klasyfikacji ICD-10. Aby osobowość mogła być zakwalifikowana jako unikająca, konieczne jest spełnienie ogólnych kryteriów zaburzeń osobowości (F60) i dodatkowo co najmniej cztery z następujących:

  • stałe napięcie i niepokój,
  • poczucie nieatrakcyjności indywidualnej,
  • koncentracja na krytyce,
  • niechęć do wchodzenia w związki,
  • ograniczony styl życia – zapewnianie sobie fizycznego bezpieczeństwa,
  • unikanie kontaktów społecznych z obawy przed krytyką, brakiem akceptacji, odrzuceniem.


Kryteria Diagnostyczne DSM-IV

Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne plasuje zaburzenie w grupie 301.82 klasyfikacji DSM-IV. Aby zaliczyć osobowość do typu osobowości unikającej, konieczne jest spełnienie czterech lub więcej kryteriów:

  • unikanie działalności zawodowej, która wymaga znaczących kontaktów interpersonalnych, spowodowane obawami przed krytyką, dezaprobatą lub odrzuceniem,
  • niechęć do wiązania się z innymi ludźmi, z wyjątkiem niektórych lubianych osób,
  • powściągliwość w związkach intymnych spowodowana obawą przed zawstydzeniem lub wykpieniem przez innych,
  • zaabsorbowanie krytyką lub odrzuceniem w sytuacjach społecznych,
  • powstrzymywanie się przed wchodzeniem w nowe relacje interpersonalne z powodu poczucia niedopasowania (ang. feelings of inadequacy),
  • postrzeganie siebie jako społecznie niekompetentnego, niepociągającego lub gorszego od innych,
  • niezwykła niechęć do podejmowania osobistego ryzyka lub do angażowania się w jakiekolwiek nowe działania, ponieważ mogą one okazać się kłopotliwe.


Specyfika Osobowości Unikającej

Osoby z osobowością unikającą przede wszystkim stosują strategie ucieczkowe w relacjach z innymi ludźmi. Gdy sytuacje są niekomfortowe, trudne, wtedy o wiele łatwiej im jest uciec, zerwać kontakt, niż skonfrontować z osobą, wobec której czują się gorsze lub której odrzucenia się boją. Osoby te utrzymują relacje z innymi w bezpiecznej dla nich odległości i bezpiecznej temperaturze, z jednej strony chcą być blisko kogoś, kto jest dla nich ważny, a z drugiej obawiają się porzucenia. Podobnie jest z natężeniem relacji - uciekają gdy robi się niebezpiecznie blisko. Można w tym miejscu łatwo pomylić osobowość unikającą z osobowością borderline, jednak to, co je różni, to natężenie emocjonalne (silna chwiejność emocjonalna w BPD) oraz sposoby wyrażania emocji (tendencje do samouszkodzeń w BPD). Osoby z osobowością unikającą po prostu uciekają z relacji - w inne relacje lub świat fantazji, jednak wykazują bardzo znikomą tendencję do występowania objawów BPD, schizoidalnych czy fobijnych.

Osoby z osobowością unikającą zwykle mają dość zaniżoną samoocenę powiązaną z przeświadczeniem o byciu krytykowanym. Są bardzo wrażliwe na swoim punkcie, ostrożne, zdystansowane. Trudno znoszą uwagi, krytykę traktują jako personalne zarzuty, mają problem z konstruktywnym wyciąganiem wniosków płynących z konfrontacji. Są bardzo ostrożne jeśli chodzi o podejmowanie ryzykownych działań, decyzji. Ich świat jest poukładany, przewidywalny, czasem sztywny, co zapewnia im subiektywne poczucie bezpieczeństwa.

 

Osobowość Unikająca Leczenie

Psychoterapia osobowości unikającej wiąże się głównie z pokonaniem bariery lęku związanego z odrzuceniem - a o to nie trudno w subiektywnym odczuciu pacjenta. Niewiele trzeba, aby pacjent bez słowa zrezygnował z leczenia, gdyż łatwo go zranić, natomiast trudno o to, by zwerbalizował wobec swoje uczucia wobec terapeuty, zwłaszcza te niewygodne. Pcjenci unikający rezygnują z relacji terapeutycznej w poczuciu niezrozumienia, braku docenienia przez terapeutę ich starań, poczuciu odrzucenia. Celem terapii jest pokazanie pacjentowi, że inne zdanie wcale nie musi oznaczać konieczności zakończenia relacji, że można przeżywać wobec kogoś różne emocje, dzielić się swoimi odczuciami, w związku z czym relacja może stawać się bliższa, bardziej wartościowa i trwała.

............................................................................................................................................................

Jeśli na podstawie wyżej opisanych objawów rozpoznajesz u siebie cechy osobowości unikającej, często przeżywasz się jako gorszy od innych, uciekasz z relacji gdy powstaje jakiś konflikt, nie potrafisz wyrazić wobec innych swojego zdania, unikasz bliskości z lęku przed odrzuceniem - umów się na konsultację, postaram się jak najlepiej pomóc Ci uporządkować to, co na tym etapie zawiłe i trudne.

Dodaj własną opinię
Zaloguj się aby dodać opinię