Lęk Separacyjny u Dorosłych - Objawy, Skutki, Terapia

Zdjęcie
Dodano dnia 19.04.2017

Lęk separacyjny opisywany jest w literaturze głównie jako lęk dotyczący dzieci, ponieważ pojawia się w okresie niemowlęcym i wtedy jest najbardziej widoczny. Mniej lub prawie w ogóle nie mówi się o tym, że sposób, w jaki dziecko doświadczy opieki w okresie separacji, ma dość istotne konsekwencje w jego dorosłym życiu.

Lęk Separacyjny u Dzieci

Lęk separacyjny pojawia się w naturalny sposób u każdego dziecka około 7-11 miesiąca życia. Relacja matki i dziecka od samego początku jest symbiotyczna i z czasem zaczyna się ona rozluźniać. Jednak w tym czasie dziecko matkę i siebie przeżywa jako jedną całość, w związku z czym, gdy znika matka, dziecko nabiera lęku, że ono również zniknie (czyli dziecko traktuje matkę jako przedłużenie własnej osoby).

Objawy

związane z osobą matki:

  • płacz związany z każdym rozstaniem z matką,
  • ciągła potrzeba bycia blisko, noszenia na rękach, upewniania się gdzie jest matka,
  • reagowanie złością, agresją lub unikaniem na rozstanie lub na powroty matki,

związane z innymi osobami:

  • nieufność wobec innych,
  • nieśmiałość, unikanie kontaktu wzrokowego, 
  • niechęć do kontaktu fizycznego,
  • płacz i histeria, gdy dzieckiem ma się zaopiekować ktoś inny niż mama,

fizyczne:

  • brak apetytu,
  • kłopoty z zasypianiem,

Lęk separacyjny u dziecka jest naturalnym etapem rozwojowym, więc pojawiające się powyższe objawy u niemowlęcia są czymś normalnym, można powiedzieć, zdrowym. W tym okresie ważne jest, aby matka/rodzice odpowiednio reagowali na świat dziecięcych przeżyć, nie zaprzeczali czy wyśmiewali się z lęków, stworzyli dziecku bezpieczną atmosferę sprzyjającą oswojeniu pojawiającego się strachu. Jest to bardzo ważny etap w rozwoju każdego człowieka, ponieważ od jego rozwiązania zależy to, w jaki sposób w dorosłym życiu będziemy budować bliskie więzi, jak będziemy reagowali na rozstanie.


Lęk Separacyjny u Dorosłych - Objawy

To, co u dzieci następuje w sposób rozwojowy (czyli naturalny), u dorosłych jest przejawem zaburzeń. Osoby doświadczające silnych lęków separacyjnych często doświadczają objawów nerwicowych, depresyjnych, psychosomatycznych, mogą stosować cały pakiet nieświadomych mechanizmów obronnych, jak i celowej manipulacji - wszystko po to, aby zniwelować uczucie lęku i utrzymać iluzję symbiotycznej relacji. Istnieją okoliczności, w których lęk separacyjny u osób dorosłych również jest naturalnym stanem (np. gdy umiera bliska osoba, w sytuacji ważnej życiowej zmiany). Jednak to, co odróżnia również rozwojowy lęk separacyjny u dorosłych od zaburzeń to jego czas trwania, natężenie, sposób radzenia sobie z lękiem oraz sposób budowania relacji z innymi.


Skutki

Najważniejszym skutkiem niezaopiekowania się lękami separacyjnymi u dziecka są zaburzenia osobowości, z jakimi mamy do czynienia w dorosłym życiu. Lęk separacyjny dotyczy rozluźniania więzi, stąd w tym obszarze najczęściej mamy do czynienia z osobowością z poziomu borderline. Należy jednak pamiętać, że lęk separacyjny (czy też trudne doświadczenia związane ze znaczącymi osobami z tego okresu dzieciństwa) jest jednym z wielu czynników wpływających na różne zaburzenia.

Osoby doświadczające silnego lęku separacyjnego często nie zdają sobie z tego sprawy. W okolicznościach (nadchodzącego) rozstania uruchamiają typowe dla siebie mechanizmy obronne, mające na celu zniwelowanie lęku. Częstymi mechanizmami są zaprzeczenie, racjonalizacja czy wyparcie. W tym miejscu można ponownie powiedzieć, że pojawiające się mechanizmy służą właśnie ochronie ego. Ważnym aspektem jest to, że pod tymi mechanizmami kryje się wiele trudnych uczuć związanych z zależnością - od tęsknoty po nienawiść. Gdy mechanizmy obronne biorę górę, gdy nie ma dostępu do pojawiających się uczuć, wtedy wszystko zaczyna rozgrywać się w działaniu, czyli osoba doświadczająca lęku przed rozstaniem porzuci relację, gdy istnieje jakakolwiek sytuacja, w której to ona mogłaby zostać porzucona, odsunięta. Takie sytuacje mogą mieć miejsce w terapii, np. w momencie, gdy terapeuta planuje urlop (czyli gdy pacjent może poczuć się na ten czas porzucony przez terapeutę, mniej ważny czy też niechciany).


Leczenie - Psychoterapia

Psychoterapia osób doświadczających silnych lęków separacyjnych to w dużej mierze oswajanie autonomii, nauka budowania relacji, które nie są symbiotyczne i których nie trzeba niszczyć. Jest to dość długi proces, ponieważ towarzyszą mu bardzo silne mechanizmy obronne, które mają za zadanie chronić ego przed trudnymi treściami. 

Dodaj własną opinię
Zaloguj się aby dodać opinię