Chorobliwy Strach i Lęk przed Zmianami

Zdjęcie
Dodano dnia 20.02.2017

Każdy z nas wie, że w życiu wszystko płynie, ciągle się zmienia. To, co wczoraj działało, dzisiaj przestaje pełnić swoją funkcję. W drobnych i mało ważnych sprawach akceptujemy taką kolej rzeczy. Kłopoty pojawiają się wówczas, gdy chodzi coś istotnego, czego bardzo nie chcemy zostawić.


Chorobliwy Strach przed Zmianami Objawy

Syndromy lęku przed zmianami można opisać w dwóch kategoriach:

a) świadomości - gdy dana osoba zdaje sobie sprawę z tego, czego się obawia, łączy pojawiające się objawy z konkretną sytuacją zmiany,

b) nieświadomości - gdy pojawiają się różnego rodzaju objawy somatyczne, emocjonalne, którym czyli:

Lęk przed zmianami przejawia się poprzez doświadczane emocje, pojawiające się myśli i zachowania:

  • odwlekanie decyzji na później - widać to najwyraźniej w przekładaniu treminu ważnych wydarzeń, które w deklaracjach są już dawno podjęte (np. termin ślubu, przeprowadzki, zmiany pracy),
  • wymówki - niektóre osoby są mistrzami w wynajdywaniu argumentów (oczywiście jak najbardziej uzasadnionych, racjonalnych), aby czegoś nie zrobić:
      • jeszcze nie jest tak źle, jest dobrze tak jak jest - gdy bagatelizujemy obecny stan pocieszając się, że inni mają gorzej, że problemy w określonym obszarze nie są aż tak poważne,
      • jeszcze nie ten czas - widać to wyraźnie u osób mających kłopoty z nadwagą, otyłością,
      • nie mam pieniędzy, to jest zbyt drogie,
      • nie mam czasu, 
      • trzeba zbyt daleko jechać,
      • nie mam z kim tego zrobić, 
  • gotowana żaba - nagłe trudne sytuacje od razu jesteśmy w stanie zauważyć, ponieważ są bardzo wyraźne. W sytuacji gdy wstępujemy na równię pochyłą, tumyka nam ten moment, który prowadzi do poważniejszych problemów (np. gdy zaczynamy sabotować własne osiągnięcia, działamy bierno-agresywnie),
  • kij czy marchewka - na każdego działa inna metoda. Jedni lubią być głaskani, przekonywani w sposób pozytywny, na innych doskonale działa terapia wstrząsowa. Ale jedno jest pewne - to frustracja napędza do działania, do podejmowania zmian w życiu,
  • efekty - to, co liczy się najbardziej. Często to widać, gdy ktoś zgłasza się na terapię z poważnymi problemami życiowymi i oczekuje, że zostaną one rozwiązane w ciągu 2-3, a najlepiej pierwszej rozmowy. Podobnie jest u osób borykających się z nadwagą, problemami finansowymi, kłopotami w komunikacji, braku asertywności, 
  • wytrwałość - czyli systematyczna i konsekwentna praca, bez wzglęgu na to, czy i jakie są już efekty, bez względu na pojawiające się wymówki,
  • plastyczność - każdy, kto myśli o zmianie, nawet drobnej, wie o tym, że aby jej dokonać, trzeba zmienić jeszcze kilka innych spraw po drodze. Jedna zmiana pociąga za sobą kolejne, a to czasami bywa zbyt trudne, ponieważ trzeba wykazać się elastycznością, dopasowywać do nowych okoliczności,
  • przyjemność ze zmian - trudno to czasami zobaczyć, że lęk przed zmianami wiąże się również z lękiem przed przyjemnością. Gdy podejmujemy jakieś działanie w kierunku spełnienia marzeń, robimy coś, na czym nam bardzo zależy, pojawia się poczucie satysfakcji. Są osoby, które bardzo się tego boją, przez co nie dają sobie szansy na to, aby podejmować odważne decyzje, realizować swoje pasje, robić to, co jest dla nich ważne.


Lęk przed Zmianami - Przyczyny

Każda zmiana wiąże się z wejściem w nieznany dotąd obszar. Nie bez powodu tak nośne jest obecnie hasło, aby "wyjść ze swojej strefu komfortu". To, w czym przez lata funkcjonujemy, jest oswojone, bezpieczne, przewidywalne. Nawet jeśli Pacjent doświadcza czegoś traumatycznego, niszczącego, to bardzo trudno jest to zostawić, ponieważ jest to znane (bardzo wyraźnie to widać u kobiet doświadczających przemocy, które pomimo sytuacji ewidentnie zagrażającej zdrowiu i życiu ich i ich dzieci, nie potrafią odejść od oprawcy). W takiej sytuacji próba pokazania, że można inaczej, często łączy się z zaprzeczeniem, racjonalizacją zaprzeczenia, bezradnością, czyli całym systemem mechanizmów obronnych, które nie dopuszczają możliwości pójścia inną drogą.

Lęk przed zmianami łączy się z tym, w jaki sposób jesteśmy wychowywani przez naszych rodziców, jakie mamy wzorce zachowań, jakich nabywamy doświadczeń. Jeśli dziecko od najmłodszych lat nabiera przekonania, że nie można próbować czegoś nowego ("nie ruszaj, bo stłuczesz, nie biegaj, bo upadniesz, nie dotykaj, bo się poparzysz, daj mama zawiąże, a po co tam pójdziesz"), co wiąże się z naturalnym rozwojem, wtedy nie tylko maleje jego poczucie własnej wartości, ale również uczy się, że to, co nowe jest zagrażające. Im bardziej toksyczne, uzależniające relacje, tym większy lęk przed próbowaniem innych, nowych rzeczy.


Leczenie - Psychoterapia

Zwykle na terapię zgłaszają się osoby doświadczające objawów somatycznych lub nieuzasadnionego lęku, napadów paniki, chociaż zdarza się również, że ktoś jest świadomy tego, że boi się zmian. Częściej jednak mamy do czynienia z sytuacją, gdy pojawiają się objawy nerwicowe w momencie, gdy wszystko układa się bardzo dobrze, gdy nie ma realnego powodu do obaw. Czasami tym jednym małym sygnałem świadczącym o tym, że lęk dotyczy zmiany jest to, że w niedalekiej przyszłości Pacjent ma w planach przeprowadzkę, zmianę pracy, ślub, pojawienie się dziecka, ma przejść na dietę czy zaczyna realizować swoje (nowe lub dawno porzucone) pasje. Sama terapia również może wyzwalać takie lęki, nawet gdy Pacjent przychodzi po pomoc w zupełnie odrębnej sprawie, ponieważ dopuszczenie do siebie innej perspektywy również przynosi określone zmiany.

Ze zmianą najczęściej kojarzona jest walka o siebie, stawianie granic, bunt. Takie militarne określenia jednych mogą motywować, ale wielu odstarszają, ponieważ łączą się często z przeżywaniem siebie jako agresywnych wobec innych, co z kolei pociaga za sobą skojarzenie dotyczące bycia złym człowiekiem. Tymczasem warto się zatrzymać nad tym, jak wygląda obecna sytuacja, co jest w niej niekorzystnego i w jaki sposób można się sobą zaopiekować tak, aby zacząć czerpać z życia satysfakcję.

 

Opinie o tym artykule
  • BywamTuCzasemTam napisał: Dodane 25.02.2017
    Wszyscy teraz tak mówią o zmianach, a nie lepiej jest zacząć się cieszyć z tego, co się ma?
  • Barbara Michno-Wiecheć napisał: Dodane 26.02.2017
    Myślę, że w tym względzie warto poszukać odpowiedniego miejsca i odpowiedzieć sobie na pytania - co mnie w życiu uwiera i nad czym mogę popracować, a z czego jestem zadowolona i co nie wymaga na ten moment większych zmian. Zapominamy często o tym, że wszystko w życiu płynie, ulega zmianom i one, wpływając na różne obszary naszego życia, wymagają również od nas pewnej plastyczności. Nic nie trwa wiecznie i to, z czego dziś jesteśmy zadowoleni, za jakiś czas przestanie nas w tym samym stopniu cieszyć.
Dodaj własną opinię
Zaloguj się aby dodać opinię